icon اخبار روز

رئیس کل بانک مرکزی: آمار دوم از بازگشت ارز. (دنیای اقتصاد) 1398/07/29

رئیس‌کل بانک مرکزی آمار دوم از بازگشت ارزهای صادراتی را در جمع فعالان اقتصادی ارائه کرد. پیش از این، فرهاد دژپسند، وزیر اقتصاد در شورای گفت‌وگوی دولت و بخش خصوصی گفته بود که ظرف ۱۸ماه گذشته تنها ۴۵درصد از ارزهای صادراتی وارد چرخه اقتصادی کشور شده است. اما رئیس‌کل بانک مرکزی روز گذشته روایتی دیگری داشت. عبدالناصر همتی با بیان اینکه آماری که وزیر اقتصاد داده باید اصلاح شود، رقم بازگشت دلارهای صادراتی را ۷۱درصد اعلام کرد. البته آمار دوم، برخلاف بازه ۱۸ماهه دژپسند، مربوط به بازه زمانی ۲۱فروردین سال ۹۷ تا ۳۱اردیبهشت ماه امسال است.
رئیس کل بانک مرکزی در جمع فعالان اقتصادی از تصمیمات ارزی یک‌ساله خود در مدیریت و تامین ارز دفاع کرد و مهم‌ترین نکته‌ای که به آن اشاره داشت عدم دخالت بانک مرکزی در تعیین نرخ ارز بود؛ چراکه به گفته او، بانک مرکزی فقط می‌تواند در خصوص عوامل عرضه و تقاضا دخالت کند نه نرخ ارز. البته در این جلسه عبدالناصر همتی از مواضعی همچون واردات بدون انتقال ارز، مدت زمان بازگشت ارز صادراتی، سود بانکی و تامین ارز واردات دفاع کرد. اما یکی دیگر از نکات بسیار مهم صحبت‌های او به میزان برگشت ارز صادراتی اختصاص یافت. او آماری را از این میزان ارائه داد که مغایر با آمار وزیر اقتصاد بود. وزیر اقتصاد در نشست شورای گفت‌وگوی دولت و بخش‌خصوصی میزان ارزهای بازگشته به چرخه اقتصادی کشور را ۴۵ درصد در بازه ۱۸ ماهه عنوان کرد. اما همتی در این نشست با تغییر بازه زمانی اعلام کرد که ۷۱ درصد از ارزهای صادراتی به کشور برگشته و آمار وزیر اقتصاد باید اصلاح شود. در عین حال رئیس اتاق بازرگانی ایران نیز در صحبت‌های خود به‌منظور رفع مشکلات فعالان اقتصادی ۳ پیشنهاد ارائه داد.
عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی این بار به وعده خود وفا کرد و در جمع فعالان اقتصادی حضور یافت. او خطاب به هیات نمایندگان بخش‌خصوصی گفت: درحال‌حاضر ثبات نسبی و آرامش در بازار کشور حاکم شده است. بانک مرکزی در حد توان، وظایف محول شده را انجام می‌دهد و مشکلات را حل می‌کند. اما بانک مرکزی همه دولت نیست؛ بانک مرکزی همه نظام نیست؛ برخی از تصمیمات به نهادها و دستگاه‌های دیگر برمی‌گردد و در اختیار بنده نیست. همتی گفت: در صادرات اگر بخش‌خصوصی و رویه کنونی نبود، معلوم نبود که بتوانیم کالایی بفروشیم. برخی به من در مورد سامانه نیما انتقاد می‌کردند؛ ولی ما می‌خواستیم چرخ اقتصاد با برگشت ارز بچرخد. درحال‌حاضر هم به همین مساله اصرار داریم. ما به همه صادرکنندگان گفتیم هرطور برایشان امکان‌پذیر است ارز را برگردانند. به‌دنبال آن نیستیم که صادرکنندگان حتما ارز را به بانک مرکزی بدهند یا در نیما عرضه کنند.
همتی به انتقاد بخش‌خصوصی از مدت زمان بازگرداندن ارز اشاره کرد و گفت: برخی عنوان کردند که ما می‌خواهیم مواد اولیه و واسطه‌ای بیاوریم. بانک مرکزی برای این کار مشکلی ندارد؛ ثبت‌سفارش کنید هر طور دوست دارید، کالا بیاورید. ولی این سوی قضیه را هم ببینید. صادرکنندگان می‌گویند به ما برای بازگشت ارز مهلت بیشتری بدهید. بنابراین واردکننده‌ای که ارز می‌خواهد هم باید به ما برای تامین ارز، مهلت بیشتری بدهد. یعنی درست همکار صادرکنندگان آن سوی کانتر نشسته و به ما فشار می‌آورد که ارز را برای واردات به آنها بدهیم. من در این شرایط چه بگویم؟ بگویم صادرکنندگان هنوز فرصت نکرده‌اند ارز را برگردانند؟ نمی‌توانم چنین حرفی بزنم. یک زمانی صادرات نفت ۵۰ میلیارد دلار بود و هر لحظه اراده می‌کردیم می‌توانستیم از آن ارز به واردات تخصیص دهیم. اما الان این‌طور نیست؛ بنابراین نقش صادرکنندگان در به موقع رساندن ارز مهم است.
او همچنین اظهار کرد که شرایط آرام فعلی و مدیریت بازار ارز نباید ما را به اشتباه بیندازند که توطئه‌ها تمام شده است. تحریم‌ها به اوج رسید و هنوز هم در اوج مانده است. دشمنان فکر کرده‌اند اگر بانک مرکزی به‌عنوان تروریست معرفی شود، تمام کارهای اقتصادی ایران می‌خوابد. اما درحال‌حاضر بانک مرکزی عملیات انجام نمی‌دهد، بلکه مدیریت می‌کند. ما تا آنجا که توانستیم مدیریت را از طریق شبکه‌های غیرقابل تحریم انجام دادیم. ما تحریم‌ها را دور نمی‌زنیم، بلکه یاد گرفتیم تجارت بدون تحریم را انجام دهیم. او آماری از تامین ارز کالاهای وارداتی ارائه کرد که حکایت از ۲۰ میلیارد دلار تامین ارز برای واردات داشت و این آمار را در شرایطی که صادرات نفت به شدت کاهش داشته، یک پیروزی بزرگ دانست.
همتی از مذاکره مخفیانه با روسای بانک‌های مرکزی کشورهای مختلف سخن گفت و عنوان کرد:‌ اخیرا سفری به کویت داشتم و در آن سفر با حدود ۸ تن از روسای بانک‌های مرکزی کشورهای حاشیه خلیج‌فارس و کشورهای اسلامی مانند مالزی گفت‌وگویی داشتم. همه روسای بانک مرکزی اذعان داشتند که می‌خواهند با ما کار کنند و به‌دنبال فرصتی هستند که این اتفاق بیفتد. ما به خیلی از کشورها سفر و مذاکره می‌کنیم؛ اما به‌دلیل اینکه نمی‌خواهیم فشاری به آن کشورها بیاید، اعلام نمی‌کنیم. اما گشایش‌های بانکی خوبی درحال وقوع است.
رئیس‌کل بانک مرکزی با اشاره به اینکه برخی از فعالان اقتصادی اصرار دارند هر چه می‌گویند، همان اجرا و امضا شود، گفت: من به‌عنوان رئیس‌کل بانک مرکزی سیاست‌گذارم و مسوولیت‌ سیاست‌های ارزی را رسما به من واگذار کرده‌اند و گفته شما باید پاسخگو باشید. بنابراین نمی‌توانم بر اساس منافع یک فرد و یک گروه تصمیم بگیرم. من رئیس‌کل بانک مرکزی بیش از ۸۰ میلیون نفر جمعیت ایرانم نه رئیس بانک مرکزی گروه یا فرد خاص صادرکننده. درست است که صادرکننده نقش مهمی در اقتصاد دارد؛ ولی این‌طور نیست که من سیاست‌ها را با او تنظیم کنم. اگر سیاست‌های مد نظر آن صادرکننده اجرا شود، قطعا منافع او تامین می‌شود. اما معلوم نیست منافع افراد و گروه‌های صادرکننده دیگر هم تامین شود. هنوز برخی از صادرکنندگان به من فشار می‌آورند که اجازه بدهید نرخ ارز بالاتر برود. من می‌گویم اول باید ببینیم نرخی که الان برای ارز وجود دارد نرخ ذاتی ارز است یا خیر؟ اگر اجازه دهیم نرخ ارز بالا رود، همین مردمی که به‌خاطر حقوق و درآمد ثابت، روزبه‌روز ضعیف‌تر می‌شوند باید چه کنند؟ بانک مرکزی در قبال آنها هیچ نقش و وظیفه‌ای ندارد؟ او در جمع فعالان اقتصادی به صراحت بیان کرد که با دلار ۴۲۰۰ تومانی مخالف است. اما در عین حال این موضوع را هم گفت که دلار ۴۲۰۰ تومانی از سیاست‌های دولت است. دولت می‌گوید ارز دولتی را می‌خواهم با نرخ ۴۲۰۰ تومان بدهم. دلایل آنها هم قانع‌کننده است. چون مساله رسیدن کالا به اقشار پایین جامعه است. البته من هم مسائل و دغدغه‌های خودم را در این خصوص مطرح می‌کنم. ولی من رئیس‌کل بانک مرکزی هستم؛ رئیس‌جمهور کشور که نیستم. همیشه تلاش کرده‌ام و حرفم را زده‌ام. همتی درخصوص استقلال بانک مرکزی نیز چنین گفت: برخی مساله استقلال بانک مرکزی را مطرح می‌کنند. این موضوع کاملا درست است. اما استقلال به این معنی نیست که بانک مرکزی یک طرف قرار بگیرد و بقیه یک طرف دیگر. استقلال این نیست که بانک مرکزی بگوید هر چه بقیه می‌گویند ما گوش نمی‌دهیم. توجه داشته باشید در کشور ما با چنین ساختار اقتصادی، اجتماعی و سیاسی، نمی‌شود بانک مرکزی راه خودش را برود و بقیه هم راه خودشان را. با این تفاسیر سنگ روی سنگ بند نمی‌شود. مفهوم استقلال بانکی، استقلال کارشناسی است. در این خصوص هم من اگر چیزی را قبول نداشته باشم، در بانک مرکزی اجرا نمی‌کنم. اما اگر قانون باشد، نمی‌توانم بگویم اجرا نمی‌کنم. در بحث‌های کارشناسی اگرخودم قبول نداشته باشم، انجام نمی‌دهم.
او در این نشست خودروسازی‌ها را به شدت مورد انتقاد قرار داد و عنوان کرد: در مورد خودرو‌سازی‌ها، به شخصه در ابتدا قبول نداشتم که نقدینگی را در اختیار خودروسازان قرار بدهیم. به‌دلیل اینکه مطمئن بودم مانند سال‌های گذشته نقدینگی‌ها را هدر می‌دهند. اما آنها به ما قول دادند ۶ ماه بعد همه چیز درست می‌شود. آنها ۱۰ بار گفته‌اند ۶ ماه دیگر درست می‌شود. اما نه تنها درست نشده، بلکه بدتر هم شده است. ولی پارسال برای اینکه حسن‌نیت خودم را نشان دهم، ۴ هزار میلیارد تومان به‌صورت ریالی و ۸۴۰ میلیون یورو به‌صورت ارزی به آنها اختصاص دادیم. بعضی‌ها بی‌انصافی می‌کنند و ما را مورد نقد قرار می‌دهند. اما من ‌آن زمان به خودروسازان گفتم ۸۴۰ میلیون یورو را به شما مانند ال‌سی خارجی می‌دهم و شما سال دیگر این مبلغ را یا ریالی یا ارزی برگردانید. اما آنها گفتند چرا ما ریسک نرخ ارز یک‌سال آینده را بپذیریم؟ شاید ارز گران شود. به آنها گفتم شما که هر روز قیمت خودرو را بالا می‌برید، ریسک نرخ ارز را هم نمی‌خواهید بپذیرید؟ آن ریسک را هم بانک مرکزی باید بپذیرد؟ یک‌سال معطل کردند و این ارز را نگرفتند. ارز را ما به‌عنوان بانک مرکزی نمی‌فروشیم. ارز را به بانک عامل می‌دهیم و آنها می‌فروشند. بانک عامل هم می‌خواهد ریال را به نرخ روز به بانک مرکزی بدهد. در نتیجه ارز را فروخت. بنابراین این خودروسازان بودند که ریسک را نپذیرفتند. مقصر بانک مرکزی نبود. آنها خودشان می‌خواهند همه چیز به نفعشان باشد و هر چه گفتند بانک مرکزی بگوید چشم. تا صحبتی هم می‌کنیم می‌گویند این همه کارگر داریم و اگر آسیب ببینیم بحران ایجاد می‌شود. تا کی می‌خواهیم این خودروسازی فشل را ادامه دهیم؟ بانک مرکزی چرا باید تاوانش را بدهد؟‌ به ما می‌گویند شرایط حساس است. ۴۰ سال است که همین حرف را می‌زنند و می‌گویند به خودروسازان کمک کنید. چه زمانی می‌خواهد این شرایط درست شود؟ چه زمانی این رویه باید اصلاح شود؟
او در مورد واردات بدون انتقال ارز که محل سوال بسیاری از افراد بود نیز چنین پاسخ داد: هر چند وقت یک بار یک عده می‌گویند همتی مخالف واردات بدون انتقال ارز است. اما توجه داشته باشید برخی می‌گویند ما ارزهایی در خارج از کشور داریم و اجازه دهید از آن ارزها برای واردات استفاده کنیم. ما به‌عنوان بانک مرکزی حتی می‌گوییم همان ارزهایی را که در خارج از کشور دارید به داخل کشور بیاورید و ما ۵ درصد هم بیشتر از نرخ نیما از شما می‌خریم. اما آنها می‌گویند ما نمی‌توانیم بگوییم ارزهایمان کجاست، ولی می‌خواهیم با آنها واردات انجام دهیم. می‌گوییم اگر می‌خواهید واردات انجام دهید منشأ ارز را به ما بگویید تا تایید کنیم و ثبت‌سفارش کنید و کالا بیاورید. اما هیچ‌کس حاضر نیست این کار را بکند و منشأ ارز را بگوید. چون منشأ آن صرافی‌های دبی و تهران است. من اگر اجازه بدهم مثلا ۲ میلیارد دلار این‌طور وارد شود، یعنی ۲ میلیارد دلار تفاضا را به صرافی‌های دبی و تهران می‌آورم و بعد از آن قیمت ارز بالا می‌رود. بعد جواب مردم را چه بدهم؟ بیایید با هم روراست باشیم. اگر می‌خواهید کالا وارد کنید من در خدمتم. اگر ارز دارید و می‌خواهید کالا وارد کنید، دست شما را هم می‌بوسم. ولی نه اینکه از داخل کشور ارز را تامین کنید. بازار داخل کشور حساس است.
او همچنین گفت: بعضی از دوستان می‌گویند همتی کاری نکرده؛ فقط تقاضا را سرکوب کرده است. اولا همتی تقاضا را سرکوب نکرده است. از اول امسال ۳۲ میلیارد دلار ثبت‌سفارش شده و تا به حال بیش از ۲۰ میلیارد دلار آن را تامین کرده‌ایم. مابقی هم درحال تامین است. عمده اینها هم مواد اولیه و واسطه‌ای است. اگر تقاضای سفته‌بازی را سرکوب کردم کار درستی کردم. اگر تقاضای خروج ارز از کشور را سرکوب کردم، کار خوبی کردم. در شرایطی که صادرات نفت ما را به حداقل رساندند، آیا باید بگویم هر کسی می‌خواهد ارز از کشور خارج کند؟ همان بلایی که اواخر ۹۶ و اوایل ۹۷ آمد باز هم به سر مردم بیاید؟ فکر نکنم شما انتظارتان از ما این باشد. من می‌گویم ما عرضه و تقاضا را تنظیم می‌کنیم. این یک اصل اقتصادی است که اگر عرضه کم شود باید تقاضا را هم کم کنید تا بازار مدیریت شود. هر کدام از دوستان منطقی جز این دارند، بیاورند روی میز بگذارند.

<<آرشیو اخبار>>